ریشه‌های نهان وسواس در روابط زن و شوهرها_دانستنی

کد خبر: ۲۸۷۱۳۹

تاریخ انتشار کردن: جمعه ۱۸ مهر ۱۴۰۴ – ۱۴:۲۳

به نقل از بهداشت نیوز، این اختلال در دسته اختلالات وسواسی-جبری قرار می‌گیرد که به‌طور کلی با افکار مزاحم و ناخواسته و رفتارهای تکراری شناخته می‌بشود. افراد مبتلا به این اختلال امکان پذیر دائم دچار هراس از آلودگی، نگرانی درمورد تقارن یا هراس از صدمه رساندن به دیگران باشند. اما شکل خاصی از آن که در روابط بین‌فردی دیده می‌بشود، «وسواس-جبری ارتباطی» نام دارد. در این حالت، فرد مدام درمورد کیفیت رابطه یا انتخاب شریک زندگی دچار تردید و وسواس می‌بشود. این چنین حالتی می‌تواند به افزایش اضطراب و افسردگی، ضعف در کارکرد جنسی، افت رضایت از زندگی مشترک، کم شدن سطح ضمانت و مشکلات اجتماعی بینجامد. از این رو شناسایی عواملی که این اختلال را تشکیل یا تشدید می‌کنند، اهمیت بسیاری دارد.

یکی از با اهمیت ترین این عوامل، «طرحواره‌های ناسازگار اولیه» است. این طرحواره‌ها در واقع الگوهای فکری و عاطفی نادرستی می باشند که از دوران کودکی شکل می‌گیرند و روی برداشت فرد از خود و دیگران تأثیر می‌گذارند. به گفتن ساده، طرحواره‌ها همانند عینکی می باشند که فرد از طریق آن دنیا را می‌بیند. اگر این عینک تحریف‌شده باشد، فهمیدن فرد از روابط نیز نادرست خواهد می بود. پژوهش‌های گوناگون نشان داده‌اند که این چنین طرحواره‌هایی می‌توانند در تشدید نشانه‌های وسواس فکری و عملی در روابط عاطفی نقش داشته باشند. از نظر دیگر، «باورهای ارتباطی» نیز به گفتن مجموعه‌ای از افکار و انتظارات درمورد روابط، نقشی اساسی در شکل‌گیری و تداوم مشکلات زناشویی ایفا می‌کنند. باورهای منطقی می‌توانند علتانعطاف‌پذیری در رابطه شوند، اما باورهای غیرمنطقی، زیاد تر فرد را به سمت رفتارهای بی فایده سوق خواهند داد.

در همین جهت، مسعود صادقی، دانشیار گروه روان‌شناسی دانشگاه لرستان، به همراه یکی از همکاران هم‌دانشگاهی خود و با همکاری دانشگاه آزاد اسلامی بروجرد، پژوهشی در این عرصه انجام دادند. آن‌ها بازدید کردند که چطور طرحواره‌های ناسازگار اولیه و باورهای ارتباطی می‌توانند در ابراز وسواس-جبری ارتباطی در زندگی زناشویی نقش داشته باشند.

این پژوهش از نوع توصیفی-مقطعی می بود و بر روی ۳۸۴ فرد متأهل در شهر لاهیجان اجرا شد. شرکت‌کنندگان به چند پرسشنامه معتبر روان‌شناختی جواب دادند؛ از جمله پرسشنامه باورهای ارتباطی، پرسشنامه طرحواره‌های ناسازگار اولیه و ابزارهایی که به‌طور خاص برای سنجش وسواس-جبری ارتباطی طراحی شده بودند. سپس داده‌ها با منفعت گیری از نرم‌افزارهای آماری تحلیل شدند تا الگوهای ارتباطی بین متغیرها اشکار بشود.

نتایج این تحقیق که در «مجله پژوهش پرستاری ایران» وابسته به انجمن علمی پرستاری ایران انتشار شده‌اند، نشان دادند که طرحواره‌های ناسازگار اولیه و باورهای ارتباطی هر دو به طور مستقیم بر ابراز وسواس-جبری ارتباطی اثرگذارند. به عبارت دیگر، افرادی که از طرحواره‌های ناسازگارانه‌تری برخوردار بودند یا باورهای غیرمنطقی‌تری درمورد روابط داشتند، زیاد تر در معرض این اختلال قرار داشتند.

این چنین اشکار شد که طرحواره‌های ناسازگار اولیه به‌طور غیرمستقیم و از طریق تأثیرگذاری بر باورهای ارتباطی نیز می‌توانند این اختلال را تشدید کنند. یعنی هنگامی فرد از ابتدا با الگوهای فکری ناسازگار رشد کرده باشد، گمان این که باورهای نادرست درمورد رابطه در ذهنش شکل بگیرد زیاد تر است و همین باورها می‌توانند وسواس‌های ارتباطی او را افزایش دهند.

این یافته‌ها اهمیت شناسایی و اصلاح طرحواره‌ها و باورهای ارتباطی را برجسته می‌کنند. به حرف های پژوهشگران، برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای زوج‌ها می‌تواند در بهبود این طرحواره‌ها و تحول باورهای غیرمنطقی مؤثر باشد و از شدت مشکلات وسواس-جبری ارتباطی بکاهد. این چنین اقداماتی نه تنها به سلامت روانی افراد پشتیبانی می‌کند، بلکه به تحکیم کیفیت روابط خانوادگی نیز منجر می‌بشود.

منبع: ایسنا